تبلیغات
بانکداری مجازی
بانکداری مجازی
بانکداری مجازی مسیر توسعه
: : : :
درباره ما
من کارشناس ارشد مدیریت دولتی ،گرایش منابع انسانی هستم و در زمینه بانکداری دارای بیست سال سابقه کاری در بانک ملت می باشم و دروس بانکداری را در دانشگاه های مختلف تدریس می کنم و از سال 1381 پست مدیریتی دارم و مدت دو سال هم ریس حوزه غرب استان مازندران در بانک ملت هستم.
هدف از ایجاد این وبلاگ ارائه تجربیات بانکی و درج مقالات علمی در ضمینه بانکداری به بازدید کنندگان محترم است.

سخنی با كاربران محترم وبلاگ

پیش از هر چیز از كلیه دوستانی كه ما را مورد لطف قرار داده اند سپاسگزاریم.

از كلیه دوستانی كه مایل به درج مقالات خود در این وبلاگ هستند خواهش مندیم تا با مدیر وبلاگ تماس بگیرند.

برای پاسخ به سوالاتی كه مطرح میشود ما طبق برنامه سوالات را با دانشجویان مطرح و از ایشان درخواست مقاله در ضمینه سوال مطرح شده می كنیم . لذا از تاخیری كه در پاسخ سوالت پیش می آید قبلا عذر خواهی می كنیم.

به زودی از منابع ترجمه در ضمینه بانكداری الكترونیك استفاده خواهیم كرد.

از پیشنهادات و انتقادات شما استقبال می كنیم


عطااله فدایی
آرشیو مطالب
نویسندگان
صفحات اضافی
گزارشی از ...6 -سوئیفت چیست ؟
گزارشی از ..5 - سامانه تسویه ناخالص آنی- ساتنا
گزارشی از ..4 - مدیریت وبرنامه ریزی استراتژی
گزارشی از ...3 -مدیریت ریسک
گزارشی از ...2 - راهنمای استفاده از اینترنت بانک برای مشتری
گزارشی از نحوه عملکردسیستم بانکــی ومدیریت وبرنامه ریزی استراتژی
پول شویی 2 /
پول شویی1 /محقق مجتبی ثمر بخش طهرانی
مدیریت دانش 2
مدیریت دانش 1
مراحل گشایش اعتبار اسنادی 2
مراحل گشایش اعتبارات اسنادی /محقق فهیمه پور مهربان
صندوق بین المللی پول3
صندوق بین المللی پول2
صندوق بین المللی پول1
مالیه عمومی و تعیین خط مشی دولت2
مالیه عمومی و تعیین خط مشی دولت1
تورم 5 /احسان شمس
تورم 4 /احسان شمس
تورم 3 /محقق احسان شمس
تورم 2 /احسان شمس
تورم1/محقق :احسان شمس
باتکداری الکترونیکی2 /محمد حسین آقازاده و پیام رضازاده
باتکداری الکترونیکی1/محققین :محمد حسین آقازاده و پیام رضازاده
تورم/محقق امید رمضانپور
بانکداری الکترونیک و سیرتحول آن در ایران 3 /محقق مریم مجدی
بانکداری الکترونیک و سیرتحول آن در ایران 2 /محقق مریم مجدی
بانکداری الکترونیک و سیرتحول آن در ایران 1/محقق مریم مجدی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق9/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق8/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق7/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق6/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق5/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق4/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق3/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق2/عطااله فدایی
شیوه‌های اعتبارسنجی مشتریان ـ مطالبات معوق1 /عطااله فدایی
پول شویی/محقق محمد انصاری جاوید
سیر تحول بانکداری اینترنتی در بانک پارسیان-فصل دوم2/محقق مهدیه اشکوری
سیر تحول بانکداری اینترنتی در بانک پارسیان-فصل دوم/محقق مهدیه اشکوری
سیر تحول بانکداری اینترنتی در بانک پارسیان-فصل اول/محقق مهدیه اشکوری
نقشه راه بانکداری نوین ایران :نظام پرداخت نوین بانکداری الکترونیک (3 )
نقشه راه بانکداری نوین ایران :بانکداری یکپارچه (2)
تعریف بانکداری(1)
تاریخچه بانکداری الکترونیک در جهان
لیست موضوعات پژوهشی در حوزه بانکداری الکترونیک و مجازی
بانک ملت از آغاز تا امروز
آمار و امكانات
آخرین بروزرسانی :
تعداد كل مطالب :
تعداد کل نویسندگان :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازید از وبلاگ :
اضافه كردن به علاقمندی ها
خانگی سازی
ذخیره صفحه
بانکداری مجازی
Create your flash banner free online

محقق:طاهره سام خانیانی

اصول بانکداری اسلامی

 

بانكداری اسلامی همان اهداف بانكداری متداول دنیا را دنبال می‌كند با این تفاوت كه ادعا می‌شود عملیات بانكداری در این بانك‌ها براساس فقه معاملات اسلامی صورت می‌گیرد.
مهم‌ترین اصل در بانكداری اسلامی تقسیم سود و زیان حاصل از معامله و پرهیز از پرداخت ربا یا همان بهره پول است.


عمومی‌ترین مفاهیم مورد استفاده بانكداری اسلامی شامل مضاربه (تقسیم سود)، ودیعه (به امانت گذاردن)، مشاركت (سرمایه‌گذاری مشترك)، مرابحه (قرارداد مبتنی بر قیمت تمام شده) و اجازه به شرط تملیك (لیزینگ) است.


در یك قرارداد رهنی به جای اینكه برای خرید یك كالا، وام در اختیار خریدار قرار بگیرد، بانك‌ها خود اقدام به خرید كالا می‌كنند و آن را دوباره به خریدار می‌فروشند و وجه آن را به صورت قسطی دریافت می‌كند.
البته در این معامله سودی و یا جریمه‌ای دریافت نمی‌شود.


به منظور جلوگیری از هر گونه قصور در این زمینه بانك اقدام به دریافت وثیقه می‌كند.
كالا یا ملك مورد معامله از آغاز به نام خریدار ثبت می‌شود. این كار مرابحه نام دارد.


یكی دیگر از مفاهیم در انجام معاملات اسلامی اجاره و اقتنا نام دارد كه مشابه لیزینگ مستغلات است.

وام بانك‌های اسلامی برای خرید وسائل نقلیه نیز شیوه مشابهی از لیزینگ است كه وسیله نقلیه را با قیمتی بالاتر از قیمت معمول به خریدار می‌فروشد اما مالكیت خودرو را تا پایان مدت اقساط وام حفظ می‌كند.


نوعی دیگر از انواع تسهیلات بانك‌های اسلامی پرداخت وام به شركت‌ها با نرخ بهره شناور است.
نرخ بهره شناور به عنوان نرخ بازده ویژه یك شركت به حساب می‌آید. به علاوه اینكه سود بانك دقیقا برابر با سود خود شركت خواهد بود.
این فرم از مفاهیم خدمات بانكداری اسلامی مشاركت نام دارد كه بانك تامین‌كننده منابع مالی و شركت پدیده آورنده و مجری پروژه است كه در پی یك طرح اقتصادی به سرمایه‌گذاری مشترك می‌پردازند.
بنابراین این سود و زیان نیز به طور مساوی بین آنها تقسیم می‌شود و شركت نباید در صورت شكست در پروژه هزینه‌ها و زیان را برعهده گیرد.


مركز مشاوره شریعت اسلامی
بانك‌ها و موسسات اسلامی كه به ارائه خدمات و تولیدات بانكداری اسلامی می‌پردازند. به تاسیس یك كمیته مشاوره بانكداری اسلامی نیازمندند.
هدف از تاسیس این كمیته اطمینان از اجرای احكام شریعت اسلامی در قراردادها و معاملات بانكی است.

عقود مختلف در بانكداری اسلامی
ودیعه (
Wadiah)
در عقد ودیعه بانك به عنوان یك محافظ و معتمد برای سپرده‌گذاری در نظر گرفته می‌شود.
در بانكداری اسلامی هر شخص می‌تواند پول خود را به صورت ودیعه نزد بانك به امانت بسپارد و هر گاه كه خواست می‌تواند آن را بدون كم‌وكاست دریافت كند.
به این سپرده سودی تعلق نمی‌گیرد و در مقابل بانك با صلاحدید خود صاحب سپرده براساس میزان استفاده از سپرده هدیه‌ای تقدیم می‌كند.
البته پرداخت این هدیه از سوی بانك نیز هیچگاه تضمین نمی‌شود اما بانك تلاش می‌كند برای پاداش دادن به سپرده‌گذار براساس طول یك دوره سپرده‌گذاری هدیه‌ای به وی بدهد.
مرابحه
Murabaha
مرابحه از نظر لغوی به معنی توافق دوطرفه برای سود یك معامله است. مرابحه قراردادی است كه براساس آن فروشنده هزینه و سود مورد انتظار خود را اعلام می‌كند.
بانكداری اسلامی این نوع قرارداد را به عنوان یكی از تكنیك‌های كاری خود پذیرفته است.
به عنوان یك تكنیك مالی مشتری از بانك درخواست می‌كند كه یك كالای مشخص را برای وی خریداری كند و بانك با اعلام میزان سود علاوه بر هزینه خرید به مشتری این كار را انجام می‌دهد.


مضاربه
Muzarabah
نمونه‌ای از شراكت در استفاده از منابع مالی است كه یك طرف مسوول تامین سرمایه و یك طرف وظیفه انجام كار، تخصص و مدیریت را برعهده می‌گیرد.
هرگونه منفعت به دست آمده براساس یك توافق قبلی بین طرفین تقسیم می‌شود در صورتی كه هرگونه زیان تنها متوجه تامین‌كننده سرمایه است.
در این حالت بابت زیان شركت و عامل اجرای پروژه خسارتی پرداخت نمی‌شود.
در این عقد به وام‌دهنده رب‌المال و به وام‌گیرنده مضاریب می‌گویند. در بانكداری اسلامی تمامی سرمایه توسط بانك پرداخت می‌شود و اجرای تجارت و مدیریت آن برعهده طرف مقابل است.


در مضاربه هیچ‌گونه زیانی تقسیم نمی‌شود. بانك در واقع صاحب دارایی است و عامل اجرایی به عنوان كارگر و یا كارگزار وی محسوب می‌شود.
تقسیم سود بیشتر همانند عقد مشاركت تقسیم می‌شود.
در مضاربه صاحب سرمایه حق مداخله در مدیریت و تجارت را ندارد مسوولیت این مهم برعهده عامل این پروژه است.
مهم‌ترین ویژگی مضاربه امكان توافق بر سر تقسیم سود به هر نسبت بین طرفین است. مضاربه می‌تواند به صورت انفرادی و یا گروهی اجرا شود.


مشاركت
Musharakah
مشاركت ارتباطی است كه برمبنای یك قرارداد همكاری تجاری دوطرفه، سود و زیان حاصل از انجام كار بین طرفین تقسیم می‌شود.
مشاركت یك توافق است كه در آن بانك اسلامی سرمایه مورد نیاز را تامین می‌كند كه این سرمایه با آورده دیگر طرفین قرارداد و شركت تجاری تركیب می‌شود در این قرارداد همه طرفین حق دارند كه در مدیریت فعالیت تجاری یا صنعتی مداخله كنند اما نیازی به انجام آن نیست.
در این عقد تجاری سود به دست آمده براساس توافق قبلی تقسیم می‌شود اما زیان احتمالی حاصل از كار براساس نسبت آورده سرمایه تقسیم خواهد شد.


مشاركت (
Partnership Financing)
این نوع مشاركت یك توافق كلاسیك است. تمامی طرفین برای تامین مالی یك پروژه بازرگانی، صنعتی، سرمایه‌گذاری و غیره كه ریسك موفقیت آن نیز همواره وجود دارد، همكاری می‌كنند.
میزان سود حاصل از این پروژه براساس توافقات قبلی بین شركا تقسیم می‌شود، اما هرگونه زیان احتمالی براساس میزان حق و حقوق مشاركت طرفین تقسیم می‌شود.
در این مشاركت یك نفر به تنهایی نمی‌تواند خسارت ناشی از عدم همكاری دیگران را متقبل شود. مدیریت پروژه نیز بر عهده همه، برخی یا حتی یك نفر از اعضا خواهد بود.


مشاركت (
Joint Venture)
این نوع مشاركت به نحوی است كه دو طرف سرمایه‌های خود را در یك پروژه روی هم ریخته و در اجرای آن مشاركت می‌كنند و سود و زیان حاصل از كار را به نسبت میزان مشاركت بین یكدیگر تقسیم می‌كنند. در عقد مشاركت طرفین حق مداخله دارند، گرچه می‌توانند از این حق خود چشم بپوشند و از طرف خود یك نفر را مشخص كنند یا این حق را به شریك خود تفویض كنند. در این صورت طبیعی است كه بهره بردن از سود و یا بر عهده گرفتن میزان خسارت نیز با توجه به نقش طرفین در پیشبرد پروژه تعریف خواهد شد.
مشــــاركت در كل به دو نوع است. یكی مشـــاركت دائــــم (
Permanent Musharakah) و دیگری مشاركت تقلیلی (Diminishing Musharakah) كه در ذیل توضیح هر یك ارائه شده است.


مشاركت دائم
در مشاركت دائم یك بانك اسلامی در یك پروژه مشاركت می‌كند و براساس یك نسبت از پیش تعیین شده از سود بهره‌مند می‌شود. مدت زمان این قرارداد معین نشده و می‌تواند بنا به خواسته طرفین ادامه یابد. این تكنیك برای تامین مالی پروژه‌های بلندمدت مناسب است. در شرایطی كه منابع مالی مورد نیاز پروژه برای یك مدت طولانی تعریف شده و به بهر‌ه‌برداری رسیدن آن ممكن است به طول بیانجامد.


مشاركت تقلیلی
در این نوع مشاركت سهم آورده شركت‌كنندگان در پروژه و سهم سود آنها بر پایه یك نسبت از پیش توافق شده تعیین می‌شود. اما در عین حال روشی را فراهم می‌كند كه براساس آن سهم آورده بانك در پروژه كاهش می‌یابد و در نهایت این سهم به مالكیت دیگر شركا در می‌آید.
این قرارداد اجازه می‌دهد كه به مرور پرداخت بیشتر و بالاتری نسبت به حق واقعی بانك صورت ‌گیرد و بانك به تدریج سود آورده خود را دریافت می‌كند و به علاوه سرمایه اصلی و حقوق مشاركتی بانك كم‌كم كاهش می‌یابد و پس از مدت معینی به صفر می‌رسد و شراكت بانك پایان می‌یابد.
شكل عقد مشاركت مالی می‌خواهد توسط بانك‌های اسلامی به منظور انجام تجارت‌های داخلی، واردات و چاپ اوراق اعتباری مورد استفاده قرار گیرد. این قرارداد همچنین می‌تواند در كشاورزی و صنعت به كار گرفته شود.


مشاركت در سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز
Musharakah Venture Capital
این تكنیك مشاركت بین دو طرف در تامین مالی یك پروژه است. سهم سود هر یك از قبل توافقی تعیین می‌شود اما سهم زیان احتمالی بر حسب میزان مشاركت در طرح تعیین می‌شود و مدیریت پروژه بر عهده هر دو طرف است.


اجاره (
Ijara)
معنی تكنیكی اجاره فروش یك حق عمری و رقبی معین در مقابل دریافت پاداشی معین است. عموما برای اجیر كردن و به خدمت گرفتن مورد استفاده قرار می‌گیرد، اجاره همچنین برای در اختیار گرفتن یك زمین در مقابل پرداخت اجاره بهای ثابت به صورت نقدی به كار گرفته می‌شود.
مضاربه (
Muzarah) حالتی از اجاره است كه صاحب زمین با اجاره دادن آن بخشی از محصول به دست آمده را به عوض اجاره دریافت می‌كند. همین روش نیز توسط بانك اسلامی به كار گرفته می‌شود. بانك براساس قراردادی ساختمان، لوازم و امكاناتی مشابه را در ازای یك اجاره بهای توافقی به مشتری اجاره می‌دهد. اجاره‌بها ثابت بوده آنچنانكه بانك مبلغ سرمایه‌گذاری اصلی به علاوه سود آن را كسب خواهد كرد.

 لیزینگ

لیزینگ یكی از شیوه‌های قانونمند كسب درآمد براساس قوانین اسلامی است. در این شیوه یك دارایی واقعی مانند دستگاه، اتومبیل، كشتی و یا یك خانه می‌تواند از سوی موجر به مستاجر برای دوره معین در قبال قیمت معین اجاره داده شود. هزینه و منفعت در این معامله به صور روشن و آشكار در قالب قرارداد اجاره قید می‌شود. از این شیوه بانك‌های بسیاری در كشورهای اسلامی استفاده می‌كنند. بانك توسعه اسلامی (IDB)،‌ بانك اسلامی مالزی و تعدادی از بانك‌های تجاری در پاكستان این شیوه را به‌كار می‌گیرند.
براساس قرارداد اجاره یا لیزینگ یك بانك اسلامی یك دارایی را براساس مشخصات و خواسته‌های مشتری خریداری می‌كند و آن را با توافق طرفین ضمن تعیین مدت اجاره و میزان اجاره به مشتری اجاره می‌دهد. مشخصات و طبیعت دارایی مورد اجاره نیز به هنگام تعیین اجاره و زمان اجاره مورد نظر قرار می‌گیرد. در طول مدت لیزینگ مالكیت دارایی در اختیار اجاره‌دهنده (بانك) است. بانك این حق را دارد كه این مالكیت را به اجاره‌كننده (مستاجر) انتقال دهد. در پایان مدت اجاره دارایی مجددا به بانك تحویل داده می‌شود.

اجاره به شرط تملیك (Lease to Purchase)
لیزینگ در معاملات مالی اسلامی از ظرفیت‌های بسیاری برخوردار است و بانك‌های اسلامی شیوه‌های مختلف آن را به مرور تجربه كرده و به كار می‌گیرند. توافق خرید اجاره یكی از این نمونه‌ها است. براساس این توافق كه به اجاره به شرط تملیك، فروش اقساطی یا «اجاره و الاقتناء» نیز معروف است، مورد اجاره در پایان دوره لیزینگ به تملك مستاجر در می‌آید و مبالغ پرداختی اقساط به جای اجاره (سود سرمایه) و همچنین اصل سرمایه محسوب شده و در پایان، مالكیت اجاره‌دهنده (بانك) سلب می‌شود.
از این روش عمدتا برای خرید منزل و اتومبیل استفاده می‌شود.

قرض‌الحسنه (Qars aL hasana)
قرض‌الحسنه یك وام با فضیلت است. وام قرض‌الحسنه با شرط اینكه در پایان دوره به هیچ عنوان مبلغی به آن اضافه نشود، پرداخت می‌شود. این وام بدون بهره برای اهداف خیریه یا برطرف كردن نیازهای سرمایه‌گذاری‌های كوتاه‌مدت اعطا می‌شود. قرض گیرنده موظف است كه تنها اصل مبلغ وام را بازگرداند. این وام فقط مخصوص افراد نیازمند است و پاداش پرداخت این وام نزد خداوند است.
بانك‌های اسلامی در ارائه این وام به روش‌های مختلفی عمل می‌كنند. برخی از این بانك‌ها وام قرض‌الحسنه را صرفا برای سرمایه‌گذاری در خود بانك به متقاضیان ارائه می‌دهند. برخی دیگر به همه مشتریان این وام را پرداخت می‌كنند. برخی از بانك‌ها این وام را صرفا به دانشجویان نیازمند و دیگر بخش‌های اقتصادی ضعیف جامعه می‌دهند. تولیدكنندگان كوچك، كشاورزان و شركت‌هایی كه قادر نیستند از منابع دیگر نقدینگی مورد نیاز خود را تامین كنند از متقاضیان این وام‌ها هستند.

صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی
صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی یكی از بخش‌هایی است كه در نظام مالی اسلامی به سرعت رشد كرده است. در سراسر دنیا تقریبا 100صندوق سرمایه‌گذاری اسلامی وجود دارد. جمع كل دارایی‌های مدیریت شده در این صندوق‌ها نزدیك به 5میلیارد دلار است كه سالانه 12 تا 15درصد نیز رشد می‌كند. نظر به علاقه روزافزون به بانكداری اسلامی، تعداد صندوق‌های سرمایه‌گذاری روزبه‌روز بیشتر می‌شود. در كشورهای غربی نیز بانكداری اسلامی علاقه‌مندان زیادی پیدا كرده است.
با وجود این موفقیت‌ها، برخی از نیازهای سرمایه‌گذاران در این بازارها برآورده نشده و تعدادی از این صندوق‌ها بسته شده است.

اغلب این صندوق‌ها دارایی‌های شخصی، دارایی موسسات تعاونی و سرمایه‌گذاری‌های كوچك را مورد هدف قرار داده‌اند كه بین 50هزار تا یك‌میلیون دلار را شامل می‌شود.
بازارهای هدف برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی متفاوت هستند. برخی از آنها سرمایه‌های بازارهای محلی كشور مالزی و برخی دیگر سرمایه‌های كشورهای حاشیه خلیج‌فارس را هدف قرار داده‌اند. برخی دیگر به سرمایه‌های خاورمیانه چشم دوخته‌اند. در عین حال برخی از آنها برای عدم توفیق در دستیابی به بازارهای محلی و موفق نشدن در جذب سرمایه‌های جوامع اسلامی مورد شماتت قرار گرفته‌اند.
از آغاز به‌كار صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی در دهه 1990، شاهد ایجاد شاخص سهام اعتباری به وسیله شاخص بازار اسلامی داوجونز و سری شاخص جهانی اسلامی
FTSE بوده‌ایم.


وب‌سایت
failaka.com شرح فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری اسلامی و فهرستی از این صندوق‌ها را در سراسر جهان ارائه كرده است.

فلسفه بانكداری اسلامی
شریعت اسلامی تنها ربا (بهره) را حرام اعلام كرد، اما سایر درآمدهای سرمایه را ممنوع نكرده است. به عبارت دیگر هر گونه پیش‌شرط برای انتفاع از اصل سرمایه و بدهی ممنوع اعلام شده است. براساس اصول اسلامی شیوه اجرایی و به‌كارگیری سرمایه در یك پروژه و موارد ایجاد شغل از اهمیت ویژه برخوردار است.
با الهام از آیه 275 سوره دوم قرآن كریم، سوره بقره ممنوعیت كار و درآمد بدون ریسك موجب می‌شود كه فعالیت‌های مالی در اسلام دارایی‌های واقعی با ارزش افزوده همراه باشد.

بانكداری اسلامی بر تقسیم ریسك، دادوستد فیزیكی كالا، درگیری مستقیم با تجارت و كار، اجاره و قراردادهای ساختمانی با استفاده از عقود مختلف شرعی استوار است، همچنین بانكداری اسلامی با مدیریت دارایی به منظور افزایش درآمد عمومی است. تقسیم ریسك و مدیریت آن برای دستیابی به حاكمیت مشاركت و همكاری در انجام پروژه‌ها یكی از اهداف بانكداری اسلامی است.


سود در اسلام پاداش نام دارد و فعالیت‌های مبتنی بر تقسیم ریسك و استفاده از منابع برای بالابردن ارزش سرمایه مجاز شمرده شده است.
معاملات مالی مجاز از سوی شریعت اسلامی باید مبتنی بر ارائه كالا، خدمات و منافع باشد. این سیاست برای برخورد و تعامل بهتر سیاست‌های پولی و مالی و ایجاد نظم بیشتر مورد توجه قرار دارد.

به‌علاوه اسلام اجاره دارایی و حق عمری و رقبی و دریافت اجاره‌بها را مجاز دانسته است

بازارها و واسطه‌های مالی، نقش مهمی را در اقتصادهای مدرن، ایفا می‌كنند و عملكرد عمده‌شان جمع‌آوری پس‌اندازها و تخصیص آنان به شركت‌های تجاری در راستای سرمایه‌گذاری است. نمودار شماره یك، این نقش مهم بانك را به تصویر كشیده است.

پس‌اندازكنندگان افرادی هستند كه پول اضافی در اختیار دارند و برای افزایش درآمدشان مایل به پس‌انداز سرمایه‌شان هستند.بازارهای مالی از پس‌اندازكنندگان و شركت‌های تجاری‌ای تشكیل می‌شود كه برای سرمایه‌گذاری‌شان به پول نیازمندند.

 پس‌اندازكنندگان می‌توانند مستقیما پول خود را به شركت‌های تجاری بدهند و در عوض سود دریافت كنند. با این حال، در اقتصادهای بزرگ، سرمایه‌گذاری مستقیم، سخت و اغلب ناكارآمد است.

از این رو بانك‌ها از طریق فرآیند واسطه‌گری، انتقال سرمایه از پس‌اندازكنندگان به شركت‌های تجاری را تسهیل می‌كنند. علاوه بر این، بانك‌ها برای تسهیل مبادلهء كالا و خدمات، طیف گسترده‌ای از خدمات را به پس‌اندازكنندگان و شركت‌های تجاری ارایه می‌دهند. بانك‌ها همچنین، به شركت‌های تجاری برای حراست از كاربرد سرمایه‌شان نظارت داشته و اطلاعات مالی را در اختیار همگان قرار می‌دهند.

بانكداری بدون بهره، یكی از دستاوردهای مهم اقتصاد اسلامی به شمار می‌رود. حكم قرآن مبنی بر ممنوعیت بهره (ربا)، ماهیت واسطه‌گران مالی در اقتصاد اسلامی را تغییر می‌دهد.

 استفاده از ارزش خالص سرمایه، چون بر مفهوم تسهیم خطر مبتنی است، از نظر اسلام، مجاز شمرده می‌شود. بازگشت ارزش خالص یا سود آن، پاداش پذیرش خطر توسط سرمایه‌گذاران است.

 در نتیجه، یك بانك اسلامی، سپرده‌های افراد را بدون تضمین نرخ سود از پیش تعیین شده‌ای، می‌پذیرد.

بانك این سرمایه را به طور مستقیم و یا غیرمستقیم، سرمایه‌گذاری می‌كند و سود حاصله از پروژه‌های سرمایه‌گذاری را بین پس‌اندازكنندگان، توزیع می‌كند. نمودار شمارهء 2، نحوهء عمل یك بانك اسلامی را نشان می‌دهد.

در بانك‌های اسلامی، پس‌اندازكنندگان می‌توانند حساب پس‌انداز و حساب پس‌انداز و سرمایه‌گذاری باز كنند.

 بانك، موظف به پرداخت سود به پس‌اندازكنندگان نیست و حتی می‌تواند مبلغ متناسبی را به عنوان بهای ارایهء خدمات مالی مانند تسویهء چك و ادارهء كارت‌های بدهی، مطالبه كند.

هم‌اكنون، بانك‌های اسلامی، پول‌های جمع‌آوری شده را به چهار شیوه می‌‌توانند سرمایه‌گذاری كنند: مرابحه، مداربه، مشاركت و سرمایه‌گذاری مستقیم. در مرابحه (قرارداد فروش)، بانك‌ها سرمایه‌ها را خریده و طبق اقساط كوتاه‌مدت به شركت‌ها می‌فروشند.

این مبلغ، بهای معامله و میزان مشخصی از سود افزوده را برای بانك، تامین می‌كند. مداربه، شكل غیرفعالی از سرمایه‌گذاری است كه از طریق آن، یك شركت تجاری از سرمایهء بانك استفاده كرده و سود و زیان آن به نسبت، بین بانك و شركت تقسیم می‌شود. مشاركت، همكاری فعالی بین بانك و یك شركت تجاری است.

این دو، مشتركا سرمایه‌گذاری را اداره می‌كنند و بنابراین، در سود و زیان سرمایه‌گذاری شریك می‌شوند. نهایتا بانك می‌تواند به تنهایی یك پروژهء سرمایه‌گذاری را به راه اندازد. بانك همچنین می‌تواند یك سرمایه‌گذاری را اداره كرده و سود و زیان آن را با سپرده‌گذاران شریك شود یا این‌كه می‌‌تواند این سرمایه را اجاره دهد و حق‌الزحمهء اجاره را به عنوان سود سرمایه‌گذاری‌اش، جمع‌آوری كند.

جدول شمارهء یك، ‌كاربرد این الگوها توسط بانك‌های مختلف اسلامی در دورهء زمانی 199441996 را نشان می‌دهد.    

بانك‌های وام اسلامی، تلفیقی از مشاركت و اجاره را برای تامین بودجهء بازار مسكن، به كار می‌گیرند. این بانك‌ها و افراد، مشتركا یك ملك را خریداری می‌كنند.

 افراد خانه را تصاحب می‌كنند و اجارهء ماهانه را به عنوان سهم بانك از این سرمایه، به بانك پرداخت می‌كنند.

 افراد می‌توانند به تدریج سهم بانك را پرداخت كنند و خانه را به طور كامل، تصاحب كنند یا این‌كه خانه را بفروشند و درآمد حاصله را با بانك تقسیم كنند.    

بانكداری اسلامی، همچنین یك استراتژی بازاریابی جذابی برای بانك‌های عادی است كه در پی ارایهء خدمات به جمعیت عظیم مسلمانان ساكن در خارج از جهان اسلام هستند. جدول شماره 2، شماری از بانك‌هایی را كه در لندن خدمات بانكداری اسلامی ارایه می‌دهند، فهرست كرده است.  

 

بانكداری اسلامی، شیوه‌ای نوین از واسطه‌گری مالی و دستاورد عمدهء اقتصاد اسلامی است. بانكداری اسلامی، یك نهاد مالی نوین و سازگار با هنجارها و ارزش‌های اسلامی است. با این حال، بسیاری از منتقدین، كارآمدی آن را به عنوان یك نهاد اقتصادی و مذهبی زیر سوال می‌برند.

برای مثال، تیمور كوران، استدلال می‌كند كه قرارداد مرابحه، اساسا یك قرارداد سودمحور است. مثال دیگر بانكداری اسلامی، سیستم بانكداری ایران است.

ایران، صنعت بانكداری خود را پس از انقلاب اسلامی 1979 اسلامی كرد. بانك مركزی ایران، گستره‌ای از سودهای ممكن را برای انواع و شیوه‌های مختلف سرمایه‌گذاری مشخص كرده است.

جدول شماره 3 این نرخ‌ها را در طول دورهء زمانی 2000- 1984 به تصویر كشیده است.

همان‌طور كه مشاهده می‌شود، بانك مركزی ایران، نرخ سودی بین 4425 درصد را به عنوان نرخ سود قابل قبول در بخش‌های مختلف اقتصاد مشخص كرده كه امكان كاهش یا افزایش آن نیز غیرممكن است. از یك نظر، این بانك، حداقل نرخ سود را برای سرمایه‌گذاران تضمین می‌كند كه اساسا در بانكداری اسلامی جایز نیست. علاوه بر این، نرخ  تورم در بسیاری از سال‌های 198442000، از نرخ سودها بالاتر بوده است. برای مثال در سال 1992، نرخ تورم 4/24 درصد بود كه در حقیقت به این معناست كه سرمایه‌گذاران، در سال 1994، نرخ سودی منفی دریافت كردند.

 از این رو در یك محیط فرهنگی كه اجتناب از پذیرش خطر یك قاعده است، بانكداری اسلامی بر مفهوم تسهیم خطر احتمالی، بنا شده است. بسیاری از انواع واسطه‌های مالی مانند قراردادهای پیش‌خرید و پیش‌فروش و بیمه، طوری طراحی شده‌اند كه از عهدهء خطر احتمالی و عدم اطمینان برآیند، درحالی كه این نهادها در اسلام، جایز نیستند، چرا كه اقتصاد اسلامی بر اصل قرار، بنا شده است كه می‌گوید، شما نباید از بی‌ثباتی دیگران سود ببرید.

 نهایتا معاملهء بین بانك‌های اسلامی و بازارهای مالی غربی، مشكلات فراوانی را در پی خواهد داشت.

جمع‌آوری سرمایه و تخصیص كارآمد آن به پروژه‌های مولد، بخش لاینفكی از نوآوری‌های تكنولوژیك، رشد اقتصادی و توسعهء اقتصادی هستند.

بازارهای مالی، هم‌اكنون به شدت جهانی شد‌ه‌اند. برای این‌كه، بانك‌های اسلامی بتوانند با همتایان غربی‌شان در ارایهء خدمات و دستاوردها، برابری كنند و نیز روابط بین این دو نوع سیستم بانكداری، گسترش و تسهیل یابد، به مهندسی مالی جدید، ابتكاری و نوآورانه‌ای نیاز است.

ارسال شده توسط Mehrdad M.tabrizi در ساعت 12:18 ب.ظ | نظرت شما ()
عناوین آخرین مطالب ارسالی
An Evaluation of Internet Banking in Turkey 2
An Evaluation of Internet Banking in Turkey 1
Challenges Faced by Sudanese Banks in Implementing Online Banking
مراودات مالی 45 میلیارد دلاری ایران با 39 بانك بزرگ دنیا
جهش خدمات بانکداری الکترونیک در بانک ملی
رفع محدودیتهای تاسیس 6 بانک خارجی در ایران
تشریح علل و عواقب افزایش مطالبات معوق در گفت‌وگوی دو ساعته با خاوری2
تشریح علل و عواقب افزایش مطالبات معوق در گفت‌وگوی دو ساعته با خاوری1
تازه‌های وب و اینترنت؛
بررسی تاثیر قوانین بانكداری بر عملكرد اقتصادی یا سیاسی نظام بانكی كشور
بازخوانی یك تجربه جهانی برای یافتن الگویی برای ایران/2
/بازخوانی یك تجربه جهانی برای یافتن الگویی برای ایران/1
عضو هیات علمی پژوهشكده امور اقتصادی در گفت‌وگو با فارس مطرح كرد:
تاسیس بانک اصناف،رویایی که محقق نمی شود
بررسی فن آوری های اولویت دار كشور
صندوق بین‌المللی پول:
دکتر بهمنی:'
از ابتدای سال 2010 میلادی
تدابیر بانك مركزی در سال 89 برای نظارت بر سیستم بانكی
گزارش تحلیلی مقایسه ای فارس از
تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر پدیده فسادمالی
بانک رفاه و بانکداری الکترونیکی2 مهدی خواجوی
تحقیق دانشجویی
تحقیق دانشجویی
تحقیق دانشجویی
سوئیفت چیست؟2
تحقیق دانشجویی
اعتبار اسنادی 2
تحقیق دانشجویی
تحقیق دانشجویی